ئایا پەرلەمان دەتوانیت كۆبێتەوە؟ ئایا حكومەت پێكدەهێنرێت؟ ئایا ئەگەری هەڵبژاردنەوە هەیە؟ بۆچی میدیاكان بانگەشە بۆ دوو ئیدارەیی دەكەن و كەس بوێری ئەوەی نییە راستییەكان بدركێنێت؟1-هەموو ئاماژەكان بۆ ئەوە دەچن، كە ئەوەی لە پشت پەردەكانەوە دەگوزەرێت، زۆر جیاوازە لەوەی میدیاكان باسی دەكەن و مێشكی خەلكیان پێ خەریك كردووە. دەربارەی ئەوەی پەرلەمان دەتوانیت كۆببێتەوە، لەرووی یاساییەوە ئەو پەرلەمانە بەكۆتا هاتووەو هیچ شەرعیەتێكی یاسایی نەماوە، بە هەموو پێوەرەكان ئەو ماوەیەی بۆ دانیشتنی پەرلەمان و هەڵبژاردنی حكومەت پیویستە تەواو بووەو تەنانەت ئەو عورفەشی تێپەڕاندووە، كە لە ئێراق پیادە كراوە، لە ساڵی 2010 پێكهێنانی حكومەت نزیكەی شەش مانگی خایاند، تاوەكو لە هەولێر، كە ئەو كاتە خۆی بە سەنتەری هێز دەزانی، لایەنەكان كۆكرانەوەو حكومەتی مالیكی پیكهێنرا، دوای ئەوە درێژترین ماوە بۆ پیكهینانی حكومەتی ئێراق ساڵی 2021 بوو، كاتێك نزیكەی 382 رۆژ، واتە ساڵیك زیاتری خایاند، تاوەكو توانرا حكومەتەكەی سودانی پێكبهێنرێت. بەڵام تەمەنی پەرلەمانی هەرێم لە دوو سال نزیك دەبیتەوە، تاوەكو ئێستا نەتوانراوە سەرۆكی پەرلەمان هەڵبژێردرێت، بۆیە ئەگەر لە رابردوودا یەكیتی و پارتی بە ئارەزووی خۆیان و هەركاتێك بیانویستبوا، پەرلەمانیان كۆدەكردەوە و دەرگای پەرلەمانیان دادەخست، ئێستا دۆخەكە گۆڕاوە، راستە ئێستا دمگۆی ئەوە هەیە، كە ناتوانن لەسەر كۆبوونەوەی پەرلەمان رێكبكەون، بەڵام دۆخەكە لەمە گەورە ترە، خۆشیان دەزانن پەرلەمان تازە بەكۆتا هات و ئەگەر بشیانەوێت، لەرووی یاساییەوە ئەو دەسەڵاتەیان نەماوە جارێكی تر پەرلەمان كۆبكەنەوەو حكومەت پێبكهێنن، ئەو گەڕەلاوژە و هاشوهووشەی لە میدیاكاندا دەیكەن، تەنیا بە مەبەستی فریودانی رای گشتییە.2- كاتێك نەتوانن پەرلەمان كۆبكەنەوە، چۆن دەتوانن حكومەت پێبكبهێنن، حكومەت ئێراق گەیشتۆتە دۆخێك وەكو پارێزگا مامەڵە لەگەڵ شارەكانی هەرێم دەكات، رەنگ بیت باشترین نمونەش ئەو ریكەوتنەی ئەم دواییەی نێوان هەرێم و بەغدا بێت، بۆ هەناردەكردنەوەی نەوت لە رێگەی بۆڕی نەوتی جیهان، كاتێك لەسەر داوای ئەمریكییەكان ، بە تایبەتیش لەژیر هەڕەشەی تۆم باراركی نێردەی ئەمریكا، پاریزگاری هەولێر بە ناچاری ریكەوتننامەكەی ئیمزا كردو حكومەتی هەرێم لە هاوكێشەكە كرایە دەرەوە!.3- لەكاتێكدا ئەوان باسی كۆبوونەوەی پەرلەمان و پێكهینانی حكومەت دەكەن، لەژێرەوە وردە وردە ماڵی خۆیان لە یەكتر جیا دەكەنەوەو هەریم هەڵدەوەشێننەوە، كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی هەرێم و پەرلەمان و ئەنجومەنی پاریزگاكان، هەمووی ستۆك پێكران و هەلوەشێنراوە، ئێستا خەریكن دادگاكانیش لە یەكتر جیا دەكەنەوە و بنەمایەك بۆ ئەوە دادەنێن هەر شارەی دادگای تایبەتی خۆی هەبیت، دادگای تەمیزەكەش، دەدەنەوە دەست بەغدا.4- بانگەشەی ئەوە دەكەن، كە ئەگەر لەگەڵ یەكتر نەتوانن بگەنە رێككەوتن، داوای سەرلەنوێ هەڵبژاردن دەكەنەوە! ئەمە مەهزەلەیەكی گەورەیە، لەبەرئەوەی دەسەڵاتی هەڵبژاردنەوەی پەرلەمان ئێستا لەدەست كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی ئێراقە، ئەو سەردەمە بەسەر چوو كەی بیانەوێت، كۆمسیۆنی هەریم هەڵبژاردن ئەنجام بدات و پارەی میللەت بە هەدەر بدات، ئایا بەغدا ئامادەیە، لەكاتێكدا هەریم لە ئاویلكەدایە، سەرلەنوێ گیانی بكاتەوە بەروو زیندووی بكاتەوە؟ تەنیا بیركردنەوە لەمە گەمژەییەكی گەورەیە، ئەوەی چاوی بە دیدارەكەی نێوان سەرۆك وەزیرانی ئێراق، عەلی زەیدی و سەرۆكی ئەمریكا كەوتبێت، بە جوانی بۆی دەردەكەوێت، كە هەریم چاوەڕیی چی دەكات، هەرچەندە رۆژنامەنووسە كوردەكان هەوڵیاندا، ترامپ ئامادە نەبوو بە تاكە وشەیەكیش باسی هەریم بكات و بەردەوام پێی لەسەر ئێراقێكی بەهێز دادەگرت، زەیدیش بە قەڵسییەوە نەیدەویست گوێ بۆ ئەم جۆرە پرسیارانە رادێرێت!5- كەواتە ئەوەی روودەدا، ئاشبەتاڵیكی شەرمنانەیەو ئەو دوو بنەماڵەیەی هەریمییان بەم رۆژە گەیاند، بە شێنەیی هەریم هەڵدەوەشێینەوە و بە هەموو شتێك رازی دەبن تەنیا بۆئەوەی خۆیان بمێننەوە، ئێستا قسەی وا دەكرێت، كە ئامادەیی خۆیان دەربڕیوە، هەموو ئەو پارەو سامانەی لە ماوەی 35 ساڵی رابردوودا بەیەكەوەیان كۆكردۆتەوە ،بیدەنەوە دەست ئێراق، تەنیا وازیان لێبینن و لەرووی یاساییەوە راوەدوویان نەنێن، بەڵام ئەو قۆناغە تێپەڕی و چەسپاندنی یاسا لە ئێراق، لەسەر پشتی ئەوان دەبێت، ئەو هەلمەتەی بە ناوی گەندەڵییەوە لە ئیراق راگەیاندراوە، مەبەستی سەرەكی تیایدا ئەو بەناو سەركردانەی هەرێمە، كە هەموو شتێكیان بە پارەو دۆلار گۆڕییەوە ئێستا مەمنوونن ئێراق پارەكەیان لیوەربگریتەوە و ناویان نەهێنێت، بەڵام ئێراق تەنیا بە پارەكە وازناهێنێت و تینووی سەری ئەوانە، بەداخەوە لەدوای سی و پێنج ساڵ ناشیرینترین ئەزموونیان پێشكەش كرد، پەیتا پەیتاش هەوڵدەدەن هۆی ئەم دۆخە بگەڕیننەوە بۆ بەغداو واشنتۆن و تاران و ... هتد، سەرباری هەموو ئەو شكستانە، هێشتا ئامادەنین دان بەهەڵە و خیانەتەكانی خۆیان بنێن!

 د. كامەران مەنتك

ئاشبەتاڵێكی شەرمنانە...!

بەرلەهەموو شتێك دەبێت خەلكی كوردستان ئەو راستییە بزانێت، كە دادگای فیدڕاڵیش وەك زۆربەی دامودەزگاكانی تری ئێراق لەسەر بنەمای دابەشكاری حیزبی دامەزراوە، واتە ئەو كەسانەی ئەو دادگایە بەڕێوەدەبەن، بەهۆی پسپۆڕی وشارەزاییانەوە ئەو پۆستانەیان وەرنەگرتووە، بەڵكو لەلایەن هێزە جیاوازەكانی شیعەو كوردو سوننەوە دانراون، كەواتە ئەوانە بێدەستی خۆیان دەبێت ئەو سیاسەتانە جێبەجێبكەن، كە داوایان لێدەكرێت، دوا لێدوانی سەرۆكی دادگای فیدراڵیش دەربارەی دروستكردنی هەرێمی تر لە ئێراق ئەو راستییە بە تەواوی دەسەلمێنێت، كاتیك گوتی هەرێمی كوردستان وەك واقعێك دروست بووە ناكرێت هەرێمی تر دروست بكرێت، دیارە مەبەستی لە هەرێمی سوننە بوو، لەبەرئەوەی دەبێتە هۆی پارچەبوونی ئێراق، هاوكات ئاماژەی بەوە كرد، ئەو قۆناغەی دەستوری تیا نوسراوەتەوە ئێستا گۆراوەو دەرفەتی دروستكردنی هیچ هەرێمێكی تر لە ئێراقدا نەماوە، ئەوەی ئەلف وبێی یاسا شارەزا بێت بە ئاسانی هەست بەوە دەكات، كە سەرچاوەی ئەو بیركردنەوەیە ناسیونالێتیكی توندڕەوانەیەو مەرامی سەرەكی بە مەركەزكردنەوەی ئێراقە!.&nbsp;هیچ دادگایەكی بێلایەن ناتوانێت باسی گۆڕانكارییە سیاسیەكان بكات وئاماژە بەوە بكات، كە ئەو دۆخەی دەستوری تیا نوسراوەتەوە لەگەڵ ئێستا جیاوازە، لەسەر هەر دادوەرێكی پیشەیی واپێویستە مامەڵە لەگەڵ ئەو دەقە یاساییانە بكات، كە ئێستا لەبەردەستە، یاسا مامەڵە لەگەڵ ئەوەی لەبەردەست وبەرچاوە دەكات، نەك لەگەڵ ئەو گۆڕانكارییە سیاسیانەی، كە ئەگەری روودانیان هەیە یاخود نیانە، بەواتایەكی لەگەل رای كەسی خۆدی دادوەرەكە خۆی(القانون یتعامل مع الڤواهر ولیس مع النیات)، لەو روانگەیە ئەگەر تاكی كوردی پێی وابێت دادگا بێلایەنەو لەبەرچاوی رەشی ئەوان هەندێك بڕیاردەدات، ئەوە دەبێت لەوە دڵنیا بێت بەرلەهەموو كەسێك خۆی فریو دەدات!. ئەو بڕیارانەی لەم دواییە دادگای فیدڕاڵی دەریكرد، راستە داوای بەشێك لە خەڵكی كوردستانی دەربارەی مووچە بەجێهێنا، كە بەداخەوە ئێستا بۆتە بابەتی سەرەكی خەڵكی كوردستان ولەروانگەی مووچەوە سەیری دۆخی خۆیان و وڵاتەكەیان، كە ئەمەش جێگەی داخەو بەرپرسی یەكەم لەم دۆخە ئابوری ودەروونیە ئەوحیزبە دەسەڵاتدارانەن، كە دۆخی خەڵكی كوردستانیان بەم رۆژە گەیاند، هاوكات ئەو شەڕە دەروونی میدیاییەیە، كە دوژمنانی كورد، بەداخەوە لەرێگە میدیایە كوردییەكانەوە دژی كۆمەڵگەی كوردی دەیكەن، جا ئەمە لە نەزانی بێت یاخود لەزۆرزانی. دادگای فیدڕاڵی لەكاتێكدا كەوتۆتە كار، كەئەو هێزانەی كوردستان هیچ هیوایەكیان بۆ تاكی كورد نەهێشتۆتەوە، ئەوان دەزگا شەرعییەكانی هەرێم، وەك پەرلەمان وئەنجومەنی پارێزگاكان كۆمسیۆنی هەڵبژاردیان خستە تابوتەوە وئێستاش دادگای فیدڕاڵی بزمارەكە لە تابوتەكە دەدات، رەنگ بێت لێرەدا خەڵكێك بڵێت، كە ئەو دەزگایانە خۆیان لەرێگەی ئەو حیزبانەوە لە پەل وپۆو چرووك كرابوون، مانیان یا نەمانیان ئێستا بۆ كۆمەڵگەی كوردی وەكو یەكە، تەنانەت زۆرینەی خەڵكی كوردستان پێیان وایە ئەو دەزگایانە جگە لەوەی ببوونە دەزگایەكی حیزبی رووت وزۆر ساویلكانەو نابەرپرسانە مامەڵەیان لەگەڵ دەكرا، ببوونە بارێكیش بەسەر خەڵكی كوردستان، بۆ نمونە دوا خولی پەرلەمان گەیاندرایە چ ئاستێك!. ئەو دەمەتەقێ وبۆچوونانەی خەڵك راستییەكی ئێجگار زۆری تیایە، بەڵام هاوكات كورتبینیەك ترسناك لێدەخوێنریتەوە، گەلێك، كە ئەو هەموو قوربانیەی دابێت نابێت ئاست بیركردنەوەی گەیشتبێتە ئەو ئاستە، سەرباری ئەو شەڕە فرەڕەنگ وزۆرانە لەگەڵیدا دەكرێت، دەبێت خەڵكی كوردستان خودی ئەو دەزگایانەو ئەو حیزبانەی ئەو دەزگایانەیان بە خراپ بەكارهێناوە، لەیەكتر جیابكەنەوە، دەزگاكان دەزگای شەرعی و نیشتمانین ودەبوایە كورد خۆی بیر لە چاك كردنەوەیان بكاتەوە، نەك رێگە بە دوو حیزبی ستۆك بدات، هەركاتێك گومان بكەن لە هەڵبژاردن ئەگەری سەركەوتنیان كەمە، ئەوا یا سەرۆكی پەرلەمان شار بەدەر بكەن، یاخود ماوەی پەرلەمان هێندە درێژ بكەنەوە تا ئەو كاتەی دەرفەت دەدەنە دادگای فیدڕاڵی دوا بزماری لێبدات. جێگەی داخە سەرباری ئەوەی هێزە ئێراقییەكان، خۆیان لە دۆخێكدا نین،&nbsp;ئێرەییان پێببردرێت، بەڵام لەژێر رۆشنایی ئەجێندایەكی هەرێمی، زۆر زیرەكانە گەمە لەسەر ململانێكانی هەرێم دەكەن، دیارە كەم زانی كورتبینی هێزە كوردییەكان وایكردووە بەغدا زۆر بەئاسانی بتوانێت یەكێكیان دژی ئەوە تریان بەكاربێنێت، دۆخەكە بەو ئاڕاستە سروشتییە دادەبات، كە ئێستا پیایدا تێدەپەڕێت. سەرباری ئەو شكستە گەورانەی، ئەمڕۆ كورد لەباشوور دوچار هاتووە،، بەڵام دەكرێت ئەو شكستانە بكرێنە دەرفەتێك بۆئەوەی بەشێوەیەكی قووڵتر بیر لەستراتیژی نەتەوەیی خۆی بكاتەوە&nbsp;بەخۆیدا بچێتەوە،&nbsp;دەبێت رۆشنبیرە راستەقینەكان وخەمخۆرانی ئەم نیشتمانە هەتككراوە، رۆڵی زیاتر وكاریگەرتر بگێڕن لە كێشانی نەخشەیەكی تربۆ ئایندەی وڵاتەكەیان، بۆئەوەی بەلایەنی كەم ئەوەی دەتوانرێت رزگار بكرێت، رزگار بكرێت، جێگەی داخە گەیشتووینەتە قۆناغێك، كەبەهۆی ئەو سیاسەتە سەقەت وبەرژەوەندیخوازانەی حیزبە سەرەكی وتەنانەت بەناو ئۆپۆزسیۆنینیەكاش گرتیانە بەر، هەر ئەوەی لێ چاوەڕوان دەكراو ئەو ئەنجامەی لێ بەرهەم دەهات ولەماوەی بیست ساڵی رابردوودا دەیان وتارمان لەمبارەیوە نوسیوەو ئاماژەمان بەم مەترسییانە كردووە، بەڵام هێشتا دەرفەتێك ماوە، بۆئەوەی كورد بەیەكجاری بێ هیوا نەبێت، ئەگەرچی ئەوەی چاوەڕوان دەكرێت لە ئایندەیەكی نزیكدا رووبدات، رەنگ بێت كاریگەری&nbsp;لە بڕیارەكانی داگای فیدڕاڵی زۆر زیاتر بێت و زیانی گەورەتر بە هەریمی كوردستان بگەیەنرێت!

بابەتەکانی کامران مەنتک

ئاشبەتاڵێكی شەرمنانە...!

بڕیارەكانی دادگای فیدراڵیی چیمان پێدەڵێت!؟