Apora Logo

بەرەو ڕێگای سەرکەوتن

بەرەو ڕێگای سەرکەوتن
بەھرۆز گەڵاڵیبەھرۆز گەڵاڵی

بەهرۆز گەڵاڵی

19/3/2025



گۆڕانکاری گەورە بە ڕێوەیە، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست سەرلەنوێ نەخشەی تازەی بۆ کێشراوە، لەڕوی سیاسی و لە ڕووی جوگرافی و ئیدارییەوە گۆرانكاری دەكرێت. لەم نەخشە نوێیەدا ئیسرائیل دەکەنە دەوڵەتیکی بە هێزی خاوەن بریارو هەلوێستی یەکلاکەرەوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆ ئەمریکاو ڕۆژئاوا دەبێ ئیسرائیل لە لوتکەدا بێت، دەیانەوێ تورکیا ڕۆلی جارانی نەمینێت بۆئەوەش کێشەی ناوخۆی گەورەی بۆ دروست دەکەن، هەم لەرووی ئیتنیکییەوە ، ئابورییەوە، تەنانەت ئەحمەد جۆلانی بەزەختی ئەمریکاو سعودیە ئەورێكکەوتننامەی لەگەل مەزڵوم عەبدی ئیمزاکردو بە دزی تورکیا و بەبێ ئاگاداری تورکیا ئەوریکەوتننامەكەی ئیمزاکرد، هەربۆیە چەندرۆژیک دوای ئەوە وەفدیک بەسەرۆکایەتی وەزیری دەرەوەی تورکیا سەردانی شامی کرد، تا بە دیدی ئەمریکا تورکیا دەبێ ئیسرائیلی قەبول بی و بەرژەوەندیەکانیان بپارێزی ،یان دەبێت بزانی لە داهاتو داکیشەی سیاسی گەورە چاوەرێی دەکات.

کورد لەم نەخشە نوێیە دا جێگای هەیە و سود مەند دەبێت، بە مەرجێک سەرکردەکانی کورد وازبێنن لە حزبایەتیکردن. هێنانی داعشێکی وەک ئەحمەد جۆلانی بۆ سەر حوکم لە سوریە، بۆ جێبەجیکردنی ئەم پرۆگرامەیە و جۆلانی یارمەتیدەر دەبێت بۆ ئەو نەخشەیەی کە ئەمریکاو ئیسرائیل و سعودیە بۆ ناوچەکە کیشاویانە …

 بەڵێ دورو نزیک تورکیاش هەرچەندە ئاگاداری ئەو پلانەیە، بەڵام بونی کوردی رۆژئاوا لە پلانەکەدا لە دیدی تورکیاوە کێشەیە بۆیان، دیارە لەدواویستگەدا تورکیا لە گەل ئیسرائیل هەردەبێ رێکبکەوێت، ڕوونە كە تورکیا جۆلانی هێنایە سەر حوکم و بەشار وەدەرنرا . بەڵام بەرەزامەندی ئەمریکا و بریتانیەکان جۆلانی هێنراوەتە سەر حوکم، بە بێ ئاگاداری ئەوان ئەم ئیشە مەحاڵە کرابێ، لەڕۆژی هاتنە سەرکاری جۆلانی تا ئەمرۆ ،هەموو ئەم هەنگاوە سیاسیانەی جۆلانی لە سوریا ناویەتی ،بە ئاراستەی دابەشکردنی سوریایە، نەوەکو بە ئاراستەی یەکگرتنەوەی سوریاو چینو پێکهاتەو توێژوقەومیاتەکان، بۆیە سوریا هەنگاو هەنگاو بۆ سێبەش دابەش دەکرێت، بەڵام قوناغ به قۆناغ وە لەسەرخۆ لە نەخشەی تازەدا شەرقی فورات بەرکورد دەکەویت و دەبیتە هەرێمێک لە دوایدا لەگەل کوردستانی عیراق دەكرێتە یەک هەرێم ،ئەگەر سەرکردەکانی کورد خۆیان تێکی نەدەن.

 جنوبی سوریە بۆ دروزیەکان و ئیسرائیل دەبێت، ناوەراستی سوریا (حەلەب و حومسو حەماو دیمەشق ) بو تورکیا و سونە ئیخوانیەکان دەبێت.

ئەم نەخشەیە درێژكراوەو پەیوەستە بە كێشەی روسیاو ئۆكرانیاوە، بۆیە شەری ئۆکرانیاو روسیا کۆتایی دێت و ئەو شوینانەی روس داگیریکردون تەواو دەبیتە بەشیک لە خاکی روسیا، لەلایەكی تریشەوە لە بەرانبەردا روسیا پشت لە ئیران دەکات، ئیتروردە وردە کیشەی ناوخۆییش بۆ ئیران بە ڕێگاوەیەو لە دروستبوندایە و ئیستا کار لەسەر کوردو ئازەریەکان دەکەن بۆ ئەو پلانە وهەوڵدەدەن خۆپیشاندان و پشیوی لەناو ئیران دروستبکەن وتا ئیران توشی کیشەی ناوخۆیی گەورە بێت ملبدات بە داواكاریەكانی نەیارەكانی و لە سیاسەتی دەرەوەی گۆرانكاری بكرێ كۆتایی بێت بە هەژمونی ئیران لەسەر عیراق.

پێچدەچێت بەهۆی ئەم گۆانكاریانەوە گروپە شیعە چەکدارە توند ڕەوەکانیان لە لایەن ئەمریکاوە زەبری کوشندەیان بەربكەوێت و دۆخی عێراق بگۆرێت و ببێتە خاوەن دەولەتێک کە بتوانی پاریزگاری لە سیادەو شکۆی خۆی بکات و سەربەخۆ بێت لە بریاری سیاسی و دوركەوێتەوە لە پاشكۆیەتی بۆ ئێران، بەپێچەوانەشەوە توشی شەریکی ناوخۆی گەورە دەبێتەوە بەجۆری کە تا ئەو رادەیەی هەولدەدرێ دەسەڵات لە دەست شیعەی عیراق دەردەبهێنرێ، ئەگەری عیراق بەئاراستەی دابە شکردن بۆ دوو هەریمی سونەو شیعە بروات .

ئەوەی لەم پرۆژەیە گرنگە، پێگەو ڕۆلی ئیسرائیلە لە ناوچەکەدا و زۆر بە قوەتی دەکەن . نابێت حکومەتیکی ئیخوانی حوکمداری هەموو سوریا بکات ولە دیمەشقە و ە تەهدید بێ بۆ سەر ئاسایشی ئیسرائیل، مەحالە ئەمە ئەمریکاو ئیسرائیل رەزامەندبن لەسەری و قبوڵ كردنی ئەم هاوكێشەیەی ئیستای سوریا وجاریکی تر سوریایەکی سەردەمی بەعس و بەشار دروستبێتەوە، هەر بۆیە ئیستا ئیسرائیل ٧حەوت قاعیدەی عەسکەری لە ناو خاکی سوریا دروستکردوە کە ١٨ هەژدە کیلۆمەتر لە دیمەشقەوە دورن.

هەنگاونانی کورد بەرەو سەرکەوتن .

بۆ ئەوەی کورد سەرکەوتووبێت، بەتایبەتی کە ئەو دۆخە نێودەوڵەتیە گونجاوو باشەی کە بۆی رەخساوە، پێویستە ئەمجارە کورد یەکگرتو بێت، بەتایبەت بۆ هەلبژاردنی بە غدا بەیەک لیستی یەکگرتو برواتەکێبەرکی بۆ پەرلەمانی عیراق و لیستیکی یەکگرتوی هەرێمی کوردستان دروست بکەن دور لەحزبایەتی، لیستێک كە هیچ حزب و لایەن و گروپیک لە کوردستان فەرامۆش نە کات، تابتوانرێت بەپێچەوانەی رابردوەوە ئەمجارە كورد بەدوربینی و یەکگرتوییەوە بتوانێت سود لەو فرسەتە سیاسییە ببینێت كە هاتۆتە پێشەوە.

;