لە کاتێکدا حکومەت بۆ دابینکردنی مووچە دەستی بۆ یەدەگی بانکەکان بردووە و زیاتر لە 28 ترلیۆن دیناری کێشاوەتەوە، شارەزایان هۆشداری دەدەن کە کێشەکە تەنها نەبوونی پارە نییە، بەڵکو پەککەوتنی سیستمێکی ئابوورییە کە بە تەواوی کۆیلەی نەوت بووە و لەناو کێشە سیاسییەکاندا چەقیوە.
تۆڕی میدڵ ئیست ئۆنلاین لە ڕاپۆرتێکی شیکاریدا هۆشدارییەکی توند دەداتە حکومەتی عێراق، ڕاپۆرتەکە ئاماژە بەوە دەکات کە ئەو تەنگژەیەی ئێستا بەرۆکی عێراقی گرتووە، تەنها کێشەی "نەبوونی پارە" نییە، بەڵکو "قەیرانێکی پێکهاتەیی قووڵە" کە هەڕەشە لە ئاییندەی ئابووری وڵات دەکات.
خەرجییە زەبەلاحەکان بۆ مووچە؛ پەنابردن بۆ یەدەگی بانکەکان
بەپێی ئامارە بڵاوکراوەکان، حکومەتی عێراق بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی مووچە و ڕێگریکردن لە دواکەوتنی، پەنای بۆ ڕێگایەکی مەترسیدار بردووە و ئەم بڕە پارانەی لە بانکەکان ڕاکێشاوە:
- 20 ترلیۆن دینار لە بانکی ڕافیدەین.
- 8 ترلیۆن دینار لە بانکی ڕەشید.
- 7 ملیار دۆلار لە بانکە جیاوازەکانی دیکە.
بۆچی قەیرانەکە "پێکهاتەییە"؟
شارەزایان پێیان وایە کێشەی سەرەکی عێراق ئەوەیە کە ئابوورییەکەی بە تەواوی (تەک-ڕەهەند)ە و تەنها پشت بە نەوت دەبەستێت. ئەمەش وای کردووە عێراق لە بەرامبەر هەر دابەزینێکی نرخی نەوت یان گۆڕانکارییەکی جیهانی، بە خێرایی تووشی شۆک بێت.
هۆکارە سەرەکییەکانی پەککەوتنی ئابووری:
1- بەفیڕۆدانی دارایی؛ نەبوونی چاودێری ورد لەسەر خەرجییە گشتییەکان.
2- لاوازی پلانداڕشتن؛ نەبوونی ستراتیژییەکی دوور مەودا بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستن بە نەوت.
3- نەبوونی هەمەجۆریی؛ فەرامۆشکردنی کەرتی پیشەسازی، کشتوکاڵ و گەشتیاری.
بنبەستی سیاسی؛ گەورەترین بەربەست
ڕاپۆرتەکە جەخت لەوە دەکاتەوە کە بارودۆخی سیاسی عێراق و کارکردنی حکومەت بە شێوازی "کاربەڕێکەر"، وایکردووە دەسەڵاتی بڕیاردانی ستراتیژی نەمێنێت. حکومەتی کاتی ناتوانێت چاکسازی بنەڕەتی و درێژخایەن ئەنجام بدات، ئەمەش وای کردووە وڵات لەناو بازنەیەکی داخراودا بمێنێتەوە.
عێراق ئێستا لەسەر وەرچەرخانێکی مێژوویی وەستاوە؛ ئەگەر چاکسازی ڕادیکاڵ و خێرا ئەنجام نەدرێت، لە داهاتوودا قەیرانەکە بە شێوازێکی زۆر توندتر سەرهەڵدەداتەوە و ڕەنگە سیستەمی سیاسی و ئابووری پێکەوە بخاتە ژێر مەترسییەوە.